1. SIYOSIY-HUQUQIY SOHALARDAGI BILIMLAR

Mazkur bo‘lim nomzodlarning davlat siyosati, davlat boshqaruvi, konstitutsiyaviy-huquqiy tizim, siyosiy jarayonlar, xalqaro munosabatlar hamda zamonaviy davlat boshqaruvining institutsional asoslari bo‘yicha bazaviy bilim va tushunchalarini baholashga qaratiladi.

Mazkur bo‘lim doirasida nomzodlarning:

  • davlat siyosati va davlat boshqaruvi tizimini tushunishi;
  • siyosiy-huquqiy va ijtimoiy jarayonlarni tahlil qila olishi;
  • davlat hokimiyati organlari faoliyatining asosiy tamoyillarini bilishi;
  • davlat siyosatini ishlab chiqish va amalga oshirish mexanizmlarini tushunishi;
  • xalqaro munosabatlar va tashqi siyosat asoslari bo‘yicha bilimlari;
  • fuqarolik jamiyati institutlari va jamoatchilik boshqaruvining ahamiyatini tushunishi;
  • boshqaruvga oid vaziyatlarga nisbatan tizimli, analitik va strategik yondashuvi aniqlanadi.

Savollar nomzodlarning nafaqat nazariy bilimlarini, balki siyosiy-huquqiy jarayonlarni tahlil qila olishi, davlat siyosatining ijtimoiy-iqtisodiy ta’sirini baholashi, strategik rivojlanish masalalariga nisbatan asoslangan yondashuv bildira olishi hamda boshqaruv qarorlarini ishlab chiqish ko‘nikmalarini baholashga yo‘naltiriladi.

 

1-mavzu. Milliy davlatchilik va siyosiy tafakkur asoslari

Markaziy Osiyo hududida shakllangan davlatchilik an’analari va siyosiy tafakkurning tarixiy rivojlanish bosqichlari. Qadimgi va o‘rta asrlarda davlat va jamiyat boshqaruvi, markazlashgan boshqaruv tizimi, siyosiy hokimiyat va ijtimoiy tartibni ta’minlashga oid qarashlar. Sharq mutafakkirlarining davlat boshqaruvi, adolatli jamiyat, ilm-ma’rifat, axloqiy yetuklik va rahbar mas’uliyatiga oid g‘oyalari. Abu Nasr Forobiyning “fozil jamiyat” va komil rahbar haqidagi qarashlari, davlat taraqqiyotida ilm-fan va ma’rifatning o‘rni haqidagi fikrlari. Yusuf Xos Hojibning “Qutadg‘u bilig” asarida davlat boshqaruvi, adolat, rahbar mas’uliyati va boshqaruv madaniyati masalalarining yoritilishi. Alisher Navoiy asarlarida odil rahbar, insonparvarlik, ma’rifat va adolat tamoyillarining ifodalanishi. Amir Temurning “Temur tuzuklari” asarida davlat boshqaruvi, strategik rahbarlik, tartib-intizom va markazlashgan boshqaruv tamoyillari. Jadid mutafakkirlarining milliy uyg‘onish, zamonaviy ta’lim, islohotlar va milliy davlatchilik haqidagi qarashlari. Milliy davlatchilik an’analari va ularning zamonaviy davlat siyosati tizimidagi o‘rni. Tarixiy boshqaruv tajribasining bugungi davlat boshqaruvi, strategik siyosat yuritish va jamiyat taraqqiyotidagi ahamiyati.

 

2-mavzu. “O‘zbekiston – 2030” strategiyasi va davlat siyosati

“O‘zbekiston – 2030” strategiyasining mazmun-mohiyati, asosiy maqsad va ustuvor yo‘nalishlari. Strategiyaning davlat va jamiyat taraqqiyotidagi o‘rni hamda mamlakatni uzoq muddatli rivojlantirishdagi ahamiyati. Davlat boshqaruvini modernizatsiya qilish, davlat xizmatlari sifatini oshirish, davlat boshqaruvida ochiqlik va shaffoflikni ta’minlash masalalari. Qonun ustuvorligini mustahkamlash, sud-huquq tizimini takomillashtirish va korrupsiyaga qarshi kurashishning asosiy yo‘nalishlari. Inson kapitalini rivojlantirish, ta’lim va sog‘liqni saqlash tizimini takomillashtirish, ijtimoiy himoya tizimini rivojlantirish hamda aholi farovonligini oshirishga qaratilgan davlat siyosati. Iqtisodiyotni rivojlantirish, tadbirkorlikni qo‘llab-quvvatlash, investitsiya muhitini yaxshilash, raqamli iqtisodiyot va innovatsion rivojlanishning ustuvor yo‘nalishlari. Davlat siyosatini amalga oshirish mexanizmlari, strategik rivojlanish dasturlari va maqsadli davlat dasturlarining asosiy tamoyillari. Strategik boshqaruv va davlat siyosatini monitoring qilish mexanizmlari.

 

3-mavzu. O‘zbekiston Respublikasining konstitutsiyaviy tuzumi

Konstitutsiyaviy tuzum tushunchasi va uning demokratik davlat qurilishidagi o‘rni. O‘zbekiston Respublikasining demokratik, huquqiy, ijtimoiy va dunyoviy davlat sifatidagi konstitutsiyaviy asoslari. Hokimiyatlar bo‘linishi prinsipi va uning davlat boshqaruvidagi ahamiyati. Prezident instituti, Oliy Majlis, Vazirlar Mahkamasi va sud hokimiyatining konstitutsiyaviy maqomi hamda vakolatlari. Qonunchilik, ijroiya va sud hokimiyati organlari o‘rtasidagi o‘zaro muvozanat va hamkorlik mexanizmlari. Sud hokimiyatining mustaqilligi va odil sudlov tamoyillari. Mahalliy davlat hokimiyati organlari faoliyatining asosiy yo‘nalishlari va hududiy boshqaruv tizimi. Fuqarolarning davlat boshqaruvidagi ishtiroki va jamoatchilik nazoratining konstitutsiyaviy asoslari. Fuqarolik jamiyati institutlari, siyosiy partiyalar va ommaviy axborot vositalarining davlat boshqaruvidagi o‘rni.

4-mavzu. Davlat siyosatini shakllantirish va amalga oshirish

Davlat siyosati tushunchasi, uning mazmun-mohiyati va asosiy funksiyalari. Davlat siyosatini ishlab chiqishning bosqichlari va mexanizmlari. Muammolarni aniqlash, siyosiy kun tartibini shakllantirish va strategik maqsadlarni belgilash jarayonlari. Davlat siyosatini ishlab chiqishda tahliliy yondashuv va ma’lumotlardan foydalanish usullari. Davlat siyosatini amalga oshirish, monitoring qilish va baholash mexanizmlari. Siyosiy qarorlar qabul qilish tamoyillari va davlat dasturlarini boshqarish masalalari. Strategik rejalashtirish va prognozlash asoslari. Davlat siyosatini amalga oshirishda davlat organlari, fuqarolik jamiyati institutlari va xalqaro tashkilotlar o‘rtasidagi hamkorlik. Davlat siyosatining ijtimoiy, iqtisodiy va siyosiy samaradorligini baholash mezonlari.

 

5-mavzu. Xalqaro munosabatlar va tashqi siyosat

Xalqaro munosabatlar tushunchasi va asosiy nazariyalari. Zamonaviy xalqaro siyosiy jarayonlar va globallashuvning davlat siyosatiga ta’siri. O‘zbekiston Respublikasining tashqi siyosati, uning asosiy prinsiplari va ustuvor yo‘nalishlari. Ochiq, pragmatik va tinchliksevar tashqi siyosat tamoyillari. BMT, SHHT, MDH, TDT va boshqa xalqaro tashkilotlarning xalqaro munosabatlar tizimidagi o‘rni. O‘zbekiston Respublikasining xalqaro tashkilotlar bilan hamkorligi. Mintaqaviy xavfsizlik, diplomatiya, xalqaro integratsiya va tashqi iqtisodiy aloqalar masalalari. Markaziy Osiyoda yaxshi qo‘shnichilik va mintaqaviy hamkorlik siyosati. Zamonaviy xalqaro munosabatlarda geosiyosiy jarayonlar va xalqaro xavfsizlik muammolari.

 

6-mavzu. Fuqarolik jamiyati va jamoatchilik boshqaruvi

Fuqarolik jamiyati tushunchasi, uning asosiy institutlari va demokratik jamiyat rivojlanishidagi o‘rni. Fuqarolik jamiyati institutlarining davlat boshqaruvi va davlat siyosatini amalga oshirishdagi ishtiroki. Nodavlat notijorat tashkilotlari, jamoat birlashmalari, ommaviy axborot vositalari va fuqarolarning o‘zini o‘zi boshqarish organlari faoliyatining asosiy yo‘nalishlari. Jamoatchilik nazorati, ijtimoiy sheriklik va fuqarolik faolligining asosiy mexanizmlari. Davlat va jamiyat o‘rtasidagi ochiq muloqot tamoyillari. Fuqarolarning davlat boshqaruvidagi ishtiroki, ochiqlik va shaffoflikni ta’minlash masalalari. Elektron hukumat va raqamli platformalarning jamoatchilik boshqaruvidagi o‘rni. Davlat va fuqarolik jamiyati institutlari o‘rtasidagi hamkorlikning zamonaviy shakllari hamda demokratik boshqaruv tizimidagi ahamiyati.