IJTIMOIY-IQTISODIY SOHALARDAGI BILIMLAR

Mazkur bo‘lim nomzodlarning iqtisodiy siyosat, strategik boshqaruv, ijtimoiy rivojlanish, liderlik hamda zamonaviy boshqaruv texnologiyalari bo‘yicha bazaviy bilim va tushunchalarini baholashga qaratiladi.

Mazkur bo‘lim doirasida nomzodlarning:

  • iqtisodiy siyosat va davlatning iqtisodiyotdagi rolini tushunishi;
  • strategik boshqaruv va prognozlash asoslarini bilishi;
  • inson kapitali va ijtimoiy rivojlanish masalalarini tahlil qila olishi;
  • liderlik va zamonaviy boshqaruv kompetensiyalariga ega bo‘lishi;
  • raqamli boshqaruv va innovatsion texnologiyalarning davlat boshqaruvidagi ahamiyatini tushunishi;
  • boshqaruv qarorlarini ishlab chiqish va tahlil qilish ko‘nikmalari;
  • statistik va analitik ma’lumotlardan foydalana olishi;
  • muammolarga nisbatan tizimli, analitik va strategik yondashuvi aniqlanadi.

Savollar nomzodlarning nafaqat nazariy bilimlarini, balki iqtisodiy va ijtimoiy jarayonlarni tahlil qila olishi, strategik rivojlanish masalalariga baho bera olishi, boshqaruv bilan bog‘liq muammolarga amaliy yechim ishlab chiqishi hamda zamonaviy boshqaruv texnologiyalaridan foydalanish ko‘nikmalarini baholashga yo‘naltiriladi.

 

 

7-mavzu. Iqtisodiy siyosat va davlatning iqtisodiyotdagi roli

Bozor iqtisodiyoti tushunchasi, uning asosiy tamoyillari va iqtisodiy tizimdagi o‘rni. Davlatning iqtisodiyotdagi tartibga soluvchi roli va iqtisodiy siyosatning asosiy yo‘nalishlari. Fiskal siyosat tushunchasi, davlat byudjeti, soliqlar va davlat xarajatlarining iqtisodiy rivojlanishdagi ahamiyati. Monetar siyosat, pul-kredit tizimi, inflyatsiya va makroiqtisodiy barqarorlik masalalari. Investitsiya siyosati va investitsion muhitni yaxshilash mexanizmlari. Ichki va tashqi investitsiyalarni jalb qilish, tadbirkorlikni qo‘llab-quvvatlash va iqtisodiy o‘sishni ta’minlash omillari. Bandlik siyosati, yangi ish o‘rinlarini yaratish va aholi daromadlarini oshirish masalalari. Kambag‘allikni qisqartirish, ijtimoiy himoya va iqtisodiy barqarorlikni ta’minlashga qaratilgan davlat siyosati. Davlatning iqtisodiy islohotlarni amalga oshirishdagi roli va zamonaviy iqtisodiy rivojlanish tendensiyalari.

 

8-mavzu. Strategik boshqaruv va prognozlash

Strategik boshqaruv tushunchasi, uning mazmun-mohiyati va asosiy bosqichlari. Strategik maqsadlarni belgilash va uzoq muddatli rivojlanish strategiyalarini ishlab chiqish tamoyillari. SWOT-tahlil, PEST-tahlil va strategik tahlilning boshqa zamonaviy usullari. Tashqi va ichki muhitni baholash hamda strategik ustuvor yo‘nalishlarni aniqlash mexanizmlari. Strategik rejalashtirish va prognozlash usullari. Ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanish indikatorlari va statistik ko‘rsatkichlardan foydalanish masalalari. Davlat dasturlari va rivojlanish strategiyalarini ishlab chiqish hamda amalga oshirish mexanizmlari. Strategik boshqaruvda monitoring, nazorat va samaradorlikni baholash tamoyillari. Risklarni baholash, muqobil rivojlanish ssenariylarini ishlab chiqish va strategik qarorlar qabul qilish masalalari.

 

9-mavzu. Inson kapitali va ijtimoiy rivojlanish

Inson kapitali tushunchasi, uning iqtisodiy va ijtimoiy taraqqiyotdagi o‘rni. Inson kapitalining davlat rivojlanishi va iqtisodiy o‘sishga ta’siri. Ta’lim tizimi va professional tayyorgarlikning inson kapitalini rivojlantirishdagi ahamiyati. Ta’lim sifatini oshirish, zamonaviy bilim va kompetensiyalarni shakllantirish masalalari. Sog‘liqni saqlash tizimi va aholi salomatligini mustahkamlashning ijtimoiy rivojlanishdagi o‘rni. Ijtimoiy himoya tizimi va aholining ijtimoiy ehtiyojlarini qondirish mexanizmlari. Ijtimoiy siyosat va aholi farovonligini oshirishga qaratilgan davlat choralari. Kambag‘allikni qisqartirish, bandlikni ta’minlash va inson manfaatlarini himoya qilish masalalari. Yoshlar va xotin-qizlarni qo‘llab-quvvatlash, ijtimoiy adolat va inklyuziv rivojlanish tamoyillari.

 

10-mavzu. Liderlik va zamonaviy boshqaruv kompetensiyalari

Liderlik tushunchasi va uning zamonaviy boshqaruv tizimidagi o‘rni. Liderlik nazariyalari va boshqaruv uslublari. Rahbarlik va liderlik o‘rtasidagi farqlar. Demokratik, avtoritar, liberal va transformatsion liderlik uslublarining xususiyatlari. Kommunikatsiya va samarali muloqot olib borish tamoyillari. Muzokaralar tashkil etish va professional kommunikatsiya ko‘nikmalari. Jamoani boshqarish, xodimlarni motivatsiya qilish va rag‘batlantirish mexanizmlari. Konfliktlarni boshqarish va nizolarni hal etish usullari. Strategik fikrlash, tashabbuskorlik, mas’uliyat va natijadorlikka yo‘naltirilgan boshqaruv tamoyillari. Professional etikaga rioya qilish va zamonaviy rahbar kompetensiyalari.

 

11-mavzu. Raqamli boshqaruv va innovatsiyalar

Raqamli iqtisodiyot tushunchasi va uning zamonaviy davlat boshqaruvidagi o‘rni. Elektron hukumat tizimi va davlat xizmatlarini raqamlashtirishning asosiy yo‘nalishlari. Sun’iy intellekt, “big data”, bulutli texnologiyalar va zamonaviy raqamli platformalarning davlat boshqaruvidagi ahamiyati. Raqamli transformatsiya jarayonlari va innovatsion boshqaruv mexanizmlari. Davlat boshqaruvida axborot-kommunikatsiya texnologiyalaridan foydalanish samaradorligi. Innovatsion rivojlanish, startap ekotizimi va texnologik taraqqiyotning iqtisodiy rivojlanishdagi o‘rni. Axborot xavfsizligi va kiberxavfsizlik masalalari. Zamonaviy boshqaruvda raqamli texnologiyalar va innovatsion yondashuvlardan foydalanishning ustuvor yo‘nalishlari.

12-mavzu. Qaror qabul qilish va tahliliy fikrlash

Boshqaruv qarorlarini qabul qilish tushunchasi va uning asosiy bosqichlari. Muammoni aniqlash, ma’lumotlarni yig‘ish va tahlil qilish usullari. Statistik va analitik ma’lumotlarni tahlil qilish, jadval va grafik ma’lumotlardan foydalanish ko‘nikmalari. Tahliliy va tizimli yondashuv asosida muammolarni hal etish mexanizmlari. Muqobil variantlarni ishlab chiqish va eng maqbul qarorni tanlash mezonlari. Risklarni baholash va noaniqlik sharoitida boshqaruv qarorlarini qabul qilish usullari. Tanqidiy va kreativ fikrlashning boshqaruvdagi ahamiyati. Strategik va operatsion qarorlarning samaradorligini baholash tamoyillari. Boshqaruvda analitik tafakkur, mantiqiy xulosa chiqarish va innovatsion yondashuvlarning o‘rni.

 

13-mavzu. Qaror qabul qilish va muammolarni hal etish usullari

Boshqaruv qarorlarining mazmuni va ularning boshqaruv tizimidagi o‘rni. Qaror qabul qilish zarurati va asosiy bosqichlari. Muammoni aniqlash, ma’lumotlarni yig‘ish va tahlil qilish usullari. Strategik, operatsion va tezkor qarorlar tushunchalari. Muqobil variantlarni ishlab chiqish va eng maqbul yechimni tanlash mezonlari. Qarorlarning samaradorligi va asoslanganligi. Tahliliy va tizimli yondashuv asosida muammolarni hal etish usullari. Grafik, jadval va statistik ma’lumotlar asosida tahlil qilish ko‘nikmalari. Risklarni baholash, noaniqlik sharoitida qaror qabul qilish va boshqaruv faoliyatida kreativ fikrlashning ahamiyati.

 

14-mavzu. Zamonaviy boshqaruv kompetensiyalari

Zamonaviy rahbar uchun zarur bo‘lgan professional va shaxsiy kompetensiyalar. Strategik fikrlash, tashabbuskorlik, mas’uliyat va natijadorlikka yo‘naltirilgan faoliyat tamoyillari. Rahbarning kommunikativ ko‘nikmalari, samarali muloqot olib borish va muzokaralar tashkil etish usullari. Jamoa bilan ishlash, xodimlarni rag‘batlantirish va jamoada ijobiy muhit shakllantirish tamoyillari. Stressli vaziyatlarda samarali boshqaruv qarorlarini qabul qilish ko‘nikmalari. Nizolarni boshqarish va muammoli vaziyatlarga nisbatan konstruktiv yondashuv. Zamonaviy boshqaruvda raqamli texnologiyalar va innovatsion yondashuvlardan foydalanish. Rahbarning etik me’yorlarga rioya qilishi, ochiqlik, shaffoflik va javobgarlik tamoyillariga amal qilishi. Davlat boshqaruvi tizimida zamonaviy boshqaruv kompetensiyalarining o‘rni va ahamiyati.